Harry Potter en de honger naar spiritualiteit

Pas ontving ik een boeiend artikel van een vriend met als titel “Harry Potter and the Paganization of Children’s Culture”. Vrij vertaald: Harry Potter en de groeiende heidense cultuur van de kinderen”.

Behalve dat het artikel een schets van de boeken van J.K. Rowling, een analyse van de herleving van de oude gnostiek in haar boeken, een zinvolle beschouwing over christelijk gebruik van magie in fantasie-boeken, gaf, stond er ook een stukje in over de culturele invloed van de boeken van Harry Potter. De schrijver haalt een aantal denkers aan die over dit onderwerp schreven. Enkele van die uitspraken troffen me. “Interesse in het mysterieuze is totaal niet afgenomen, zoals de afname van het kerkbezoek. Integendeel, het neemt proportioneel toe vanwege een geestelijke honger in de menselijke natuur. De mens zal doorgaan te zoeken in het mystieke, zolang het vacuüm van de werkelijke spiritualiteit in Christus zich blijft verspreiden.”

Hoe is het mogelijk dat dit vacuüm binnen de westerse christelijke wereld maar voortgaat? Hoe komt toch het dat we niet werkelijk een antwoord bieden? Het artikel gaat verder met het volgende citaat: “de heterogeniteit van onze cultuur, met haar toenemende complexe mozaïek van verschillende religies en culturen, is een sociaalstructurele analogie van de intellectuele wereld van de New Age. Net zoals het afwijzen van een persoon vanwege zijn geloof antisociaal of ondemocratisch wordt beschouwd, zo wordt ook geestelijk onderscheid benaderd…. Als tolerantie de primair geaccepteerde sociale waarde is, wordt toewijding aan een bepaald geloof gezien als antisociaal.”

Conclusie van dit betoog: Omdat onze christelijke cultuur een compromis heeft gesloten met de wereldse cultuur, wordt veel met de lippen beleden, maar blijken wereldse waarden zoals tolerantie en zelf-vervulling ons gedrag diepgaand beïnvloed te hebben. Omdat we als christenen geen (onvoldoende) levenshouding hebben die tegenovergesteld is aan de modern-heidense cultuur, ziet de wereld geen alternatief. De schrijver van het artikel spreekt over de secularisering van ons bewustzijn.

Moeten we dit gewoon maar accepteren? Ik geloof van niet. We hebben wel degelijk een antwoord te bieden aan de veranderende maatschappij. Maar omdat de westerse wereld nu meer dan in de afgelopen 250 jaar omslaat naar haar heidense wortels, moet ons antwoord niet een apologie van meeslepende woorden zijn, maar een bijbelse levensstijl. En dat brengt ons bij gemeenteontwikkeling. Willen we als gemeente relevant zijn, dan zullen we uit onze evangelische subcultuur moeten breken om aan te sluiten bij de behoeften van de mensen om ons heen. Gelukkig zie ik meerdere gemeenteleiders die met dit vraagstuk worstelen. Voorgangers die de suggestie geven de zondagse samenkomst liever te stoppen dan door te gaan zoals het nu gaat. Niet omdat de diensten nu niet goed zijn, maar omdat het niet aansluit bij de behoeften van ongelovigen.

We kunnen de maatschappelijke honger naar spiritualiteit veroordelen, we kunnen haar ook zien als een geweldige uitdaging, een kans voor het evangelie. Impuls wil gemeenten graag coachen in deze zoektocht naar relevantie.