Zes manieren om een kring om zeep te helpen

Door Neal F. McBride

De oude revolverheld valt neer in het stof, grijpend naar zijn buik. Hij draait zich naar de jonge held, terwijl zijn ogen al wazig worden, en hoest nog een laatste zin: ‘Je kunt een kogel die jouw naam draagt nooit ontwijken, joch’.

Ik moest denken aan zo’n klassieke western-scene toen ik bezig was met de planning van mijn kring voor het komende jaar. Welke ‘kogels’ van onwetendheid en gebrek aan planning zouden het leven uit mijn kring laten vloeien, als ik ze niet op tijd af zou kunnen weren?

Hieronder zijn zes gevaren beschreven die een kring kunnen bedreigen. Beschouw ze maar als kogels met de naam van jouw kring er op. Je ligt onder vuur, maar met Gods hulp kan je de kogels ontwijken.

1. Doelloosheid

   Een oud engels gezegde zegt: “Hij die nergens op richt zal ook zeker niets raken”. De meeste kringen starten met veel meer animo dan sturing. Ze hebben geen duidelijk doel voor het vormen van de kring. En als ze al een doel hebben, is dat zo vaag dat het eigenlijk niets uitmaakt wat de kring uiteindelijk gaat doen.
   
   Om de kogel van doelloosheid te ontwijken is het goed om deze vraag eens in te brengen in een van de bijeenkomsten: “Wat is het doel van onze kring?”. Als je niet met een duidelijk antwoord vertrekt, werk daar dan aan. Mensen zullen doelloosheid een tijdje accepteren, maar uiteindelijk zullen ze afhaken wanneer er iets interessanters is dat hun aandacht trekt. De meeste mensen hebben er moeite mee om aan iets deel te nemen als ze geen idee hebben waarom ze erbij zijn, en als ze de resultaten niet kunnen zien.
   
   Overdenk de onderstaande vijf manieren om de kogel van doelloosheid af te weren:
   • Zoek naar een doel voor de kring voordat deze voor het eerst bij elkaar komt. Dit hoeft niet in steen gehouwen te zijn, zelfs een globale richting zal helpen. Maar zorg ervoor dat je een of andere omschrijving in je gedachten hebt om je eerste planning en besluitvorming te ondersteunen.
   • Gebruik het doel van kring als basis om anderen uit te nodigen mee te doen. Mensen zullen eerder positief antwoorden als ze weten waarom een kring bij elkaar zal komen.
   • Bespreek de reden voor het bestaan van de kring tijdens de eerste bijeenkomsten. Het praten over het doel van de kring, het oplossen van misverstanden, het onderhandelen over veranderingen en het vastleggen van de uiteindelijke overeenstemming over waarom de kring bestaat en wat je hoopt te bereiken, is cruciaal voor een goede groepsbeleving.
   • Houd regelmatig een terugblik op het kringdoel om er zeker van te zijn dat je op het goede spoor bent. Deze flight-check is een belangrijk tool om de eerste besluiten over de doelen van de kring op te volgen.
   • Als de kring besluit uit elkaar te gaan, evalueer dan hoe goed de doelen zijn vervuld. Hebben jullie het doel/de doelen bereikt? Waarom wel of niet? Vier de successen en ontdek samen de gebieden die nog verbetering behoeven. Deze stap helpt je om de periode af te sluiten, en geeft nieuwe inzichten voor eventuele volgende kringen.

2. Slecht leiderschap

   Een tweede kogel die jullie kant op zou kunnen komen is die van slecht leiderschap. Er is geen factor met meer mogelijkheden om een kring dood te maken dan de leider (jijzelf of iemand anders).
   Te veel of te weinig leiderschap kan fataal zijn. De dominante opzichter is net zo gevaarlijk als het ruggegraatloze ventje.
   
   Welke persoonlijke stijl ze ook hebben, leiders moeten hun rol graag willen, en zich er comfortabel in voelen. Zij moeten zowel opgewondenheid uitstralen over het missionaire potentieel van de kring als toewijding aan het succes van de kring. Ze moeten de groepsdynamiek begrijpen, het leuk vinden om mensen te dienen, en in staat zijn een duidelijke visie uit te dragen.
   En boven dit alles moeten de leiders een groeiende relatie met Christus onderhouden, en graag bereid zijn anderen in dit proces te ondersteunen.
   

   De dood-door-een-leider kogel is te ontwijken. Als je een kringleider bent, wijd jezelf er aan toe het type leider te worden dat God kan gebruiken om de kogels van satan af te weren. Als je een kringleider zoekt, begin dan met een zorgvuldig selectie en trainingsproces. Maar onthoud dit: weer realistisch. Geen enkele leider is perfect. Zet de standaard niet zo hoog dat niemand kan voldoen aan de criteria. Ikzelf zoek altijd naar leiders die trouw zijn, beschikbaar, en corrigeerbaar.

3. De verkeerde mix

   “Omdat Gods gezin mensen van allerlei leeftijden en achtergronden heeft, moet onze kring dat ook hebben”. Deze houding, hoe lofwaardig ook, kan ervoor zorgen dat de kogel van de verkeerde mix wordt afgevuurd. Het gaat hier om samenstelling.
   Kringen die bestaan uit allerlei soorten en leeftijden mensen kunnen werken, maar op lange termijn doen ze dat vaak niet. Als mensen geen sterke sociale banden hebben zoals in een heel kleine kerk, zullen ze zich niet comfortabel voelen in een kring met anderen die niet hun interessen en ervaringen delen.
   
   Aan de andere kant kunnen kringen die te homogeen proberen te zijn gevangen worden door exclusivisme. De kringleden kennen elkaar zo goed dat de kring een gezonde interne stimulans mist. Een kring van mensen die allemaal precies hetzelfde zijn kan ook de verkeerde mix zijn.
   Als de samenstelling van de kring wordt veronachtzaamd, zal satan er snel een dodelijke kogel van maken. Hoe kan je beide extremen vermijden?
   • Probeer je kring te structureren rond mensen die ongeveer dezelfde leeftijd hebben. Een spreiding van ongeveer 10 jaar blijkt goed te werken. Mensen in dezelfde leeftijdsgroep hebben vaak ook dezelfde noden en interesses. De meeste kerken met succesvol kringwerk (bijvoorbeeld minstens 50 procent van de mensen op een kring) volgen dit principe.
   • Geef de mensen een keus aan welke kring ze deel willen nemen. Deze flexibiliteit vermijdt vastgeroeste systemen om kringen in te delen, wat net zo problematisch kan zijn als een complete open manier van samenstellen.
   • Bespreek de samenstelling in de kring. Als iedereen tevreden is met mix van allerlei leeftijden in de kring, prima, maar doe dat dan expres, en niet per ongeluk.
   Vergeet niet dat verschillen in persoonlijkheid uiteindelijk altijd de kop op zullen steken, ongeacht leeftijd, verschillen of overeenkomsten. Moedig elkaar aan om “elkaar in liefde te verdragen” (Ef 4:2), maar erken dat mensen van kring kunnen wisselen als de persoonlijkheden botsen en andere oplossingen niet hebben gewerkt.

    

4. Oppervlakkigheid

   Als kringleden elkaar emotioneel op een afstand houden, zal hun interactie snel verminderen. De kring zal niet meteen sterven, maar stagneren, leden verliezen, en krimpen tot het niet veel meer is dan een belasting op de toch al drukke kalenders.
   
   

   Oppervlakkigheid is vaak een stille kogel, afgevuurd door verwaarlozing. Niemand wil oppervlakkig zijn, maar het is vaak gemakkelijker om bij de bijbelstudie te blijven dan om met elkaars noden en gevoelens om te gaan. Kringleden zullen dan een waardige, beleefde buitenkant houden, ongeacht wat er zich aan de binnenkant afspeelt.
   
   Hoe kan een groep terugkomen van oppervlakkigheid, zonder eerst met elkaar in therapie te gaan? Hier zijn een aantal ideeën die bij mij gewerkt hebben:

   • Erken dat de meeste mensen slecht zijn in het aangaan en bijhouden van relaties. Het is voor de meesten van ons een leerproces, en er zijn maar weinig kerken die daarbij helpen. Gewapend met die kennis ben je beter in staat om je verwachtingen realistisch te houden, en meer geduld te oefenen met de kringleden, het proces, en ook jezelf.
   • Neem tijd in de kring om het groepsproces door te maken. Spreek nu en dan met elkaar over hoe het met de kring gaat, wat mensen denken, en hoe ze zich voelen in de kring. Er hoeft geen zware gezamenlijke introspectie plaats te vinden, het is alleen een mogelijkheid om de relationele hartslag van de kring op te nemen. Vergeet niet: een kring heeft tijd nodig om volwassen te worden.
   • Structureer discussie en activiteiten in de kringbijeenkomsten die het naar buiten brengen van persoonlijke houding, meningen en gevoelens stimuleren. Als je dit doet, stel dan een aantal basisregels:
     1. Niemand hoeft te delen, er kunnen zaken zijn die iemand privé wil houden.
     2. Het is niet toegestaan om iemand aan te vallen op zijn/haar gevoelen of mening.
     3. Niemand mag de tijd van de kring voor zichzelf opeisen.
     4. Niemand wordt geacht perfect te zijn.
   • Zeker als de kring net is begonnen, overweeg dan om uiteen te gaan in groepjes van twee of vier mensen voor discussie, gebed, enz. Dit zorgt voor een comfort zone, waar men kan leren om open en eerlijk naar elkaar toe te zijn.

5. Individualisme

   “Wat heb ik er aan?” is een veelgehoorde vraag in onze ego-gerichte maatschappij.
   Individualisme is altijd een potentieel gevaar voor kringen. Het kan vele vormen aannemen: spaarzame aanwezigheid, een vraag naar specifiek gedrag of activiteiten, een terugtrekken uit de discussie; eigenlijk elk gedrag dat de wensen van één kringlid verheft boven de noden van de kring of de kringleden. Satan is heel creatief in het overhalen van mensen om anderen te beoordelen en te evalueren, en de kring als geheel te beoordelen vanuit een egoïstisch perspectief.
   
   Individualisme gaat recht tegen datgene in dat de meeste kringen proberen op te bouwen: christelijke gemeenschap, geestelijke groei, onderlinge zorg. De oplossing is niet het inruilen van onze eigen identiteit voor dat van de kring, maar het vinden van balans tussen de persoonlijke noden en die van de kring.
   
   De beste verdediging tegen individualisme ligt bij de individuele kringleden. Zorg ervoor dat je bij de eerste bijeenkomsten al de visie en de voordelen daarvan met elkaar bespreekt. Help elkaar om te begrijpen dat deelname een serieuze toewijding aan de andere kringleden behelst, en dat men regelmatig moet komen, en actief moet deelnemen in de activiteiten van de kring.
   
   Net zoals in de strategie tegen oppervlakkigheid moet je de relationele hartslag van de kring regelmatig opnemen. Wees er op voorbereid: eens komt de dag dat je een kringlid (of jezelf) moet gaan confronteren met zijn of haar individualistische gerichtheid, omdat het de kring schaadt. Het moet jouw missie zijn om het probleem te corrigeren zonder de persoon te beschadigen. Benader de persoon buiten de kring om, en met een nederige houding. Wees eerlijk, maar gevoelig in je woordkeus.

6. Concurrentiestrijd

   Wij leven in een drukke maatschappij. Er zijn vele dingen die om aandacht schreeuwen. Hoe vaak heb je zelf niet gedacht: Zal ik vanavond naar de kring gaan, of naar ______? (Vul zelf maar in). Satan stopt een nieuwe kogel in zijn pistool. Bereid je voor om te duiken.
   
   Het gebeurt maar al te vaak dat kerken en christelijke organisaties onbewust een programmering instellen die concurrerend is. Mensen zullen dan gaan kiezen tussen activiteiten als tussen gerechten op een menu, keuzes makend die gebaseerd zijn op hun persoonlijke smaak in plaats van een gevoel van roeping.
   
   Om concurrentie in de kiem te smoren moet je eerst bekijken of de mogelijkheid daarvoor in jullie organisatie bestaat. Concurrentie ontstaat het meest in de structuren die gemaakt zijn door de gastgemeente of organisatie. Vraag je af: Zijn de kringen slechts één van de vele mogelijkheden, of zijn zij integraal voor het gemeenteleven en het bestaan van onze kerk of organisatie? Staan er andere activiteiten op dezelfde tijden op het programma?
   Als je deze vragen hebt beantwoord, bespreek dan met de kringleden hun verwachte deelname en mate van toewijding. Deelname aan een kring moet een eigen keuze zijn, en niet opgelegd.
   Als jullie samenkomsten conflicteren met andere activiteiten, kijk dan of ze kunnen worden verplaatst, zodat er geen samenvallende activiteiten zijn. Of raadpleeg de andere leiders in jouw kerk of organisatie voor een oplossing van dit dilemma.

Jouw kring bullet-proof maken

Een van de beste schilden voor al deze zes kogels is een groepsovereenkomst.
Hoewel een geschreven overeenkomst niet geschikt is voor alle soorten kringen, kan het voor velen werken als een methode om nieuwe kringleden te werven, de voorgang van de kring te beoordelen, en het succes van de groepservaring te meten.

Gebruik een overeenkomst om het doel van de kring vast te leggen, en de verwachtingen voor deelname, de logistieke details (bijv. tijd en locatie van de bijeenkomsten) en al het andere wat jij belangrijk vindt om vooraf te regelen. Het kan in een initiële versie worden opgezet door de kringleider, en verder worden aangepast door de kringleden.

Als een van satans kogels jouw groep dan raakt, hoeft de wond niet fataal te zijn. Pas meteen eerste hulp toe: gebed, goed leiderschap, en toegewijde kringleden die bereid zijn om moeilijke situaties het hoofd te bieden. Een goede behandeling van de wond kan een volledig herstel tot gevolg hebben.

Je kunt een kogel met jouw naam er op ontwijken, joch. Maar ga niet in de vuurlijn staan zonder Gods bescherming. Wees afhankelijk van Hem, wees alert, en je zult zien dat deze dodelijke projectielen uiteindelijk zonder enige schade te veroorzaken in het stof terechtkomen.