Het aXion model

De methode die Jezus gebruikte om leiders te ontwikkelen wordt samengevat in Marcus 3:14-15:

En Hij stelde er twaalf aan, opdat ze met hem zouden zijn en opdat Hij hen zou uitzenden om te prediken, en om macht te hebben boze geesten uit te drijven.

Jezus bouwde een relationeel web rondom leiders die zich begonnen te ontplooien - dat betekende relatie met God (omdat Hij de Vader openbaarde), relatie met een volwassen leider (Hijzelf) en relaties met anderen (de lerende gemeenschap) – een context voor ontwikkeling. En dan, in die context, onderwees Hij ze, bad met ze en gaf Hij ze uitdagende opdrachten - een verscheidenheid aan leerervaringen die de inhoud waren voor ontwikkeling.

Traditionele pogingen om leiders te bouwen, richten zich op cursussen en curriculum – de inhoud. Er wordt maar weinig tijd besteed aan het ontwerpen van een passend proces van verandering – wat zowel context als inhoud bevat. ConneXions is een alternatieve benadering voor het ontwikkelen van leiders.

Het aXion-model behandelt onderwerpen rondom zowel context als inhoud en gebruikt daarbij 18 kernprincipes in zes groepen. Effectieve leiderschapsontwikkeling is:

1. Holistisch:
De kerk heeft gezonde leiders nodig. De gezonde christelijke leider zal sterk zijn in de volgende vijf gebieden: Christus, Gemeenschap, Karakter, Roeping en Competenties. Daarom zal een effectief proces van leiderschapsontwikkeling deze vijf aspecten op een evenwichtige manier bevatten.

2. Geestelijk:
Uiteindelijk is God degene die leiders bouwt. Daarom streeft ConneXions ernaar de Heilige Geest ruimte te geven. We moeten nooit met onze agenda Zijn doelen in de wielen rijden. God gebruikt alles in het leven om ons te veranderen. Dus het ConneXions proces helpt de groeiende leider om (a) het werk van God in het verleden te begrijpen, (b) te reageren op wat God in het heden doet en (c) zich voor te bereiden op wat God in de toekomst wil doen in zijn leven en zijn bediening.

Leiderschapsontwikkeling moet doordrenkt zijn met gebed. Jezus bad continu met en over Zijn zich ontplooiende leiders. Daarom moet ons proces ook vorm krijgen door gebed.

3. Relatiegericht:
Gezonde leiders worden gebouwd in de gemeenschap. Daarom moet de gehele plaatselijke gemeente de verantwoordelijkheid op zich nemen en actief betrokken zijn bij het ontwikkelen van leiders. Door van een “fabriek” naar een “familie” benadering te gaan zullen we de volgende dingen bereiken:

• Vermenigvuldiging.
• Zelfstandigheid.
• Holistische ontwikkeling.
• Veiligheid in minder toegankelijke landen.
• De juiste mensen ontvangen training.

Leiders bouwen leiders. Leraren en cursussen bouwen geen leiders, hoewel ze wel kunnen helpen. Maar om visie, passie, moed en strategische uitgangspunten over leiderschap over te dragen zijn leiders nodig. Daarom moeten we niet op zoek gaan naar het perfecte “totaalpakket” dat helemaal op zichzelf werkt. Pakketten bouwen geen leiders; leiders bouwen leiders. Zelfs het allerbeste pakket kan alleen maar gereedschap zijn in de handen van een volwassen en gekwalificeerde leider. Daaraan toegevoegd mogen we ook verwachten dat elke leider het gereedschap op zijn eigen manier gebruikt. Het gaat niet om het gereedschap zelf.

Leiders die leiders bouwen zijn zelf betrokken bij de dagelijkse processen van leiderschap. Ze zouden geen onderwijs moeten geven in een kunstmatige omgeving, verwijderd van de echte wereld. Jezus en Paulus (bijv. Handelingen 19:9-11) hadden allebei een uitgebreide en vruchtbare persoonlijke bediening terwijl ze tegelijkertijd nieuwe leiders ontwikkelden.

Leiders ontwikkel je één voor één. Aangezien leiders persoonlijk leiders ontwikkelen, kan één leider maar een klein aantal anderen voortbrengen – als hij het goed wil doen. Jezus ontwikkelde maar enkele leiders om Zijn gehele kerk te leiden die de wereld zou veranderen! Het idee van het persoonlijk en snel “duizenden leiders” bouwen, is niet bijbels. Het bijbelse model is dit: “Geef wat je in aanwezigheid van velen van mij hebt gehoord, door aan betrouwbare mensen die geschikt zijn om anderen te onderwijzen.” (2 Tim 2:2). Met andere woorden, bouw een aantal goede leiders, die op hun beurt hetzelfde doen, en zo verder. In een relatief korte tijd, zullen we dan een dramatische vermenigvuldiging hebben van de leiders die we nodig hebben. Het verschil is: ze zullen goede leiders zijn.

We moeten de juiste leiders ontwikkelen! Ons proces is gericht op een klein aantal, dus dat moeten dan wel de juiste zijn!

4. Ervaringsgericht:
Leiders ontwikkel je in de praktijk. Mensen leren door te doen. Jezus bracht leiders voort in de praktijk, waar ze om moesten gaan met echte problemen, kansen en gevolgen. Daarom moeten we een balans vinden tussen tijd in een klaslokaal en praktisch ‘veldwerk’. Een van de tragische aspecten van de traditionele benadering van christelijke leiderschapsontwikkeling is dat we de groeiende leiders verwijderen uit hun alledaagse context en ze (jarenlang) in een kunstmatige omgeving plaatsen, waar ze daarna voor de rest van hun leven niet meer in terugkomen, en ze dingen leren die ze grotendeels nooit meer zullen gebruiken!

Leiders worden gevormd in het vuur. Zoals staal hard wordt gemaakt in het vuur, goud wordt gezuiverd in de oven en steenkool onder druk tot diamant gevormd wordt, zo worden leiders gebouwd door vuur. Het is veel beter om de groeiende leider onder druk te zetten voordat hij aanzienlijke verantwoordelijkheid en autoriteit draagt, dan te wachten tot het moment dat falen onder druk zowel de leider als zijn omgeving beschadigen. Daarom zet ConneXions de leider opzettelijk, maar voorzichtig, onder druk om ‘vervuilde’ gedeeltes van het hart naar de oppervlakte te brengen zodat ze geopenbaard, geconfronteerd en verwijderd kunnen worden.

Betrokkenheid brengt verandering. Leiders in ontwikkeling moeten betrokken zijn bij het proces. Ze kunnen niet alleen maar passief ontvangen. Ze moeten actief de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leerproces en betrokken zijn met hun hart (gebroken en bereid verantwoording af te leggen voor God en de gemeenschap); in hun hoofd (de verschillende studietaken) en met hun handen (actief betrokken in een bediening). We moeten op veranderinggerichte ervaringen creëren om ze te helpen om te leren, te doen en te zijn.

Uitdagende opdrachten zorgen voor groei en volwassenheid in de zich ontwikkelende leider. Deze opdrachten moeten nét iets moeilijker zijn dan waar ze zich toe in staat achten. Niet te veel want dan zullen ze falen, ontmoedigd worden en opgeven; maar ook niet onder hun niveau of er gelijk aan. De opdrachten moeten uitdagend zijn.

5. Praktisch:
Het Woord van God is het fundament en het middel om gezonde leiders te ontwikkelen.

Het onderwijzen van het Woord van God stond centraal in Jezus’ methodiek van leiderschapsontwikkeling, en zo moet het ook voor ons zijn.

Om het Woord op een juiste manier te onderwijzen:

• Moet er zowel onderwijs over het Woord als een persoonlijke relatie met de leider zijn (2 Tim. 3:10-17).
• Het beste onderwijs is vaak een interactieve dialoog tussen leerling en leraar; niet een eindeloze monoloog waar de leerling passief naar luistert. Leren vereist activiteit.
• We moeten niet alleen óver het Woord, maar vooral het Woord zélf onderwijzen.
• Ons onderwijs moet praktisch en relevant zijn.

6. Bewust:
De verantwoordelijkheid voor het leren en groeien wordt gedeeld door de groeiende leider en de gemeente. Het ontwikkelen van leiders is niet iets dat je aan iemand doet. In principe betekent leiders ontwikkelen het voorzien in mogelijkheden om te groeien, zoals: leren, ervaringen opdoen, verantwoordelijkheden dragen, relaties bouwen, observeren, lijden, etc. Deze mogelijkheden zullen niet op een magische manier groei voortbrengen en er is geen garantie dat iemand er gebruik van zal maken, maar als we niet bewust bezig zijn met het voorzien in mogelijkheden, zal er weinig groei zijn.

Het kost tijd om leiders te ontwikkelen. Het is een levenstaak om een volwassen en ervaren leider te ontwikkelen. Dus, ons doel met korte termijn training is niet om uiteindelijk volmaakte volwassenheid te bereiken, maar om een stevig en begrijpelijk fundament neer te leggen in het leven van de zich ontwikkelende leider. Bovendien is het ons doel hem te helpen om voor de rest van zijn leven op een goede manier op het fundament te bouwen.

Mensen groeien op verschillende manieren en ook hun roepingen zijn verschillend. Daarom moeten we verschillende leerervaringen gebruiken om de ontwikkeling en verandering van de leider te ondersteunen, en zijn leerdoelen moeten een afspiegeling zijn van zijn unieke roeping.

Er moet voorzien worden in zowel een teamcontext als een individuele context om te leren. De meest effectieve leider heeft geleerd om teamwork en individueel initiatief te integreren. Daarom moet ons ontwerp een balans vinden tussen de individuele en de teamcontext.

Effectieve leiderschapsontwikkeling is een complex scala aan ervaringen. Leiderschapsontwikkeling is geen eenvoudige procedure van het doorlopen van een serie voorspelbare opeenvolgende punten. Leiderschapsontwikkeling is een complexe en veelzijdige samenstelling van diverse mensen, relaties, invloeden, opdrachten, taken, verantwoorde-lijkheden, deadlines, kansen, crises, zegeningen, afwijzingen, successen, fouten, van druk, lijden etc., die allemaal samenwerken om de leider op te bouwen. Daarom is ConneXions een intense onderdompeling in het echte leven, met echte ervaringen, die de gecom-pliceerde en fundamenteel moeilijke aard van christelijk leiderschap laten zien, door diepe harts-problemen aan de oppervlakte te brengen om mee af te rekenen, en de zich ontwikkelende leider uit te dagen om uiteindelijk naar God te kijken voor het behalen van Zijn doelen.

Leiderschapsontwikkeling zal er in ieder land, in elke cultuur, in elke situatie, in elke tijd, anders uitzien; maar deze bijbelse principes zijn overal effectief.

Meer informatie:
Impuls, van Hamelstraat 62, 3762 JE Soest, tel. 035-6033344, info@impulsonline.nl.
Met toestemming vertaald van Strategic Global Assistence Inc. http://www.sgai.org